Astronomları Heyecanlandıran Yeni Tür Bir Süpernova Keşfedildi!

Öne Çıkanlar

Uzun zamandır tahmin edilen bir kozmik patlama türü sonunda sahneye çıktı.

Araştırmacılar, elektron yakalayan bir süpernovanın varlığına dair ikna edici kanıtlar buldular. Bu fenomen ilk olarak 1980’de tahmin edildi, ancak bilim adamları böyle bir gözlem yapıp yapmadıklarına dair gördüklerinden asla emin olmadılar. Nature Astronomy’de 28 Haziran’da yayınlanan rapora göre, 2018’de gökyüzünde ortaya çıkan süpernova 2018zd adı verilen bir parlama , patlamaların beklenen birkaç özelliğiyle eşleşiyor .

Araştırmaya dahil olmayan Budapeşte’deki Konkoly Gözlemevi’nden astrofizikçi Carolyn Doherty, “Bunlar çok uzun süredir düşünülen teorilerdi ve şimdi bunlardan bir tane görmüş olmamız gerçekten çok güzel” diyor.

Elektron yakalama süpernovaları, patlayan uçurumun tam üzerinde oturan yıldızlardan kaynaklanır. Güneş kütlesinin yaklaşık 10 katından fazla olan yıldızlar, çekirdek içindeki nükleer füzyon reaksiyonları durduktan sonra süpernovaya dönüşür ve yıldız artık kendi yerçekimine karşı koyamaz. Çekirdek içe doğru çöker ve ardından geri teperek yıldızın dış katmanlarının dışa doğru patlamasına neden olur ( SN: 2/8/17 ). Yaklaşık sekiz güneş kütlesinden daha az olan daha küçük yıldızlar, beyaz cüce denilen yoğun bir nesne oluşturmak yerine çökmeye direnebilirler ( SN: 6/30/21).). Ancak yaklaşık sekiz ila 10 güneş kütlesi arasındaki yıldızlar için yeterince anlaşılmayan bir orta yol vardır. Bilim adamları, bu aralığa düşen bazı yıldızlar için elektron yakalayan süpernovaların oluşması gerektiğinden uzun süredir şüpheleniyorlardı.

uzayda beyaz nokta olarak gösterilen elektron yakalama süpernova
Bilim adamları, onlarca yıllık bir öngörüyü doğrulayarak, elektron yakalayan süpernova (sağda büyük beyaz nokta) adı verilen bir tür yıldız patlamasının ilk açık örneğini buldular.J. DEPASQUALE, LAS CUMBRES GÖZLEMEVİ, NASA, STSCI

Bu tür bir patlama sırasında, bir yıldızın çekirdeğindeki neon ve magnezyum çekirdekleri elektronları yakalar. Bu reaksiyonda, bir proton bir nötrona dönüşürken bir elektron kaybolur ve çekirdek başka bir elemente dönüşür. Bu elektron yakalama, yerçekimine karşı savaşında yıldız için kötü haber anlamına geliyor çünkü bu elektronlar, yıldızın çökmesine sebep oluyor.

Kuantum fiziğine göre, elektronlar birbirine yakın paketlendiğinde daha hızlı hareket etmeye başlarlar. Bu hareketli elektronlar, yerçekiminin içe doğru çekilmesine karşı koyan bir basınç uygular. Ancak elektron sayısında bir yıldız hücresi içindeki reaksiyonlar, giderek zayıflar. Yıldızın çekirdeği yol verirse – bum – bu elektron yakalayan bir süpernovayı başlatır.

Ancak böyle bir patlama uzun yıllar gözlemlenmeden teorik olarak kaldı. Kaliforniya Üniversitesi’nden astrofizikçi Daichi Hiramatsu, Goleta, Kaliforniya’daki Las Cumbres Gözlemevi’nden astrofizikçi Daichi Hiramatsu, “Buradaki büyük soru, ‘Bu tür bir süpernova gerçekten var mı?’ idi. Potansiyel elektron yakalama süpernovaları daha önce rapor edilmişti, ancak kanıtlar kesin değildi.

Hiramatsu ve meslektaşları, elektron yakalayan bir süpernovanın karşılaması gereken altı kriterden oluşan bir liste oluşturdu. Örneğin, patlamalar daha az enerjili olmalı ve daha tipik süpernovalardan daha farklı kimyasal element çeşitleri oluşturmalıdır.

Şans bilim insanlarının yüzüne altın bir vuruş ile güldü. Çoğu zaman, bilim adamları bir süpernova keşfettiklerinde, onu üreten yıldız hakkında çok az bilgiye sahip olurlar – patlamayı gördüklerinde yıldız zaten parçalara ayrılmıştır. Ancak bu durumda yıldız, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu ve Spitzer Uzay Teleskobu tarafından çekilen önceki görüntülerde ortaya çıktı. Özellikleri, elektron yakalayan bir süpernova üretecek yıldız türü için beklenenlerle eşleşti.

Barselona’daki Universitat Politècnica de Catalunya’dan astrofizikçi Pilar Gil-Pons, “Hep birlikte, gerçekten çok umut verici” diyor. Araştırmacıların sonuçlarını okurken, “Özellikle ataların belirlenmesi konusunda oldukça heyecanlandım” diyor. 

Bu süpernovalardan daha fazlasını bulmak, onların atalarını ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir, bu tuhaf kütle orta zemindeki uyumsuz yıldızlar. Ayrıca, bilim adamlarının patlayacak ve patlamayacak yıldızlar arasındaki ayrımı daha iyi çözmelerine yardımcı olabilir. Ve gözlemler, bu olağandışı süpernovaların ne sıklıkla meydana geldiğini ortaya çıkarabilir, süpernovaların kozmosu kimyasal elementlerle nasıl tohumladığını daha iyi anlamak için önemli bir bilgi.

Bu yazı Astraphysic.com tarafından Türkçeye aktarılmış olup yazının aslı sciencenews.org sitesine aittir, orijinaline mümkün olduğunca sadık kalmak koşuluyla dilimize çevirilmis olsa da editoryal tarafından katkıda bulunulmuştur. Bu sebeple Astraphysic.com içerik izinlerine tabidir. Astraphysic.com referans gösterilmek koşuluyla kullanıma izin verilmiştir.

Yazının aslı için: https://www.sciencenews.org/article/supernova-electron-capture-space-astronomy-physics

Çeviri: Sinan YAVUZ

Diğer Yazılar

Okuyucu Yorumları

Bir Cevap Yazın

Popüler İçerikler